SIBO a dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Jakie badania wykonać?

Czym jest zespół SIBO i jakie są jego przyczyny?

SIBO (ang. Small Intestinal Bacterial Overgrowth; w klasyfikacji ICD-10 może być oznaczone kodem K63.8 jako inne określone choroby jelit) to zespół związany z nadmiernym rozrostem bakterii w jelicie cienkim. Mogą być to zarówno drobnoustroje, które fizjologicznie występują w tym odcinku przewodu pokarmowego w niewielkich ilościach, jak i bakterie charakterystyczne przede wszystkim dla jelita grubego.

W prawidłowych warunkach przed nadmierną kolonizacją jelita cienkiego chronią m.in. kwaśne środowisko żołądka, prawidłowa perystaltyka, zastawka krętniczo-kątnicza oraz mechanizmy odpornościowe. Jeśli ich działanie zostaje zaburzone, mogą powstać warunki sprzyjające rozwojowi SIBO. Do czynników ryzyka należą m.in.:

• zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego - mogą występować m.in. w przebiegu niedoczynności tarczycy, cukrzycy czy twardziny układowej;
• nieprawidłowości anatomiczne i przebyte operacje - np. uchyłki, zwężenia, przetoki czy zrosty pooperacyjne;
• długotrwałe stosowanie niektórych leków - w tym preparatów hamujących wydzielanie kwasu żołądkowego;
• inne choroby i stany - m.in. choroba Leśniowskiego-Crohna czy przewlekłe zapalenie trzustki. SIBO może również współwystępować z zespołem jelita drażliwego, jednak charakter tego związku nie został jednoznacznie wyjaśniony.

SIBO - objawy ze strony układu pokarmowego

Objawy SIBO nie są charakterystyczne wyłącznie dla tego zaburzenia, dlatego na podstawie samych dolegliwości nie można postawić rozpoznania. Najczęściej pojawiają się wzdęcia i zwiększenie obwodu brzucha, którym mogą towarzyszyć nadmierne gazy, przelewanie i uczucie dyskomfortu. Częstym problemem jest także biegunka, choć u niektórych osób występują zaparcia - te ostatnie częściej wiążą się z IMO, czyli nadmiernym rozrostem metanogenów (drobnoustrojów wytwarzających metan w przewodzie pokarmowym).

Inne możliwe dolegliwości to:

• bóle brzucha;
• nudności;
• utrata apetytu.

Jakie są inne objawy przy SIBO?

Nadmierny rozrost bakterii może zaburzać prawidłowe trawienie i wchłanianie składników odżywczych. W konsekwencji u części pacjentów, zwłaszcza w bardziej nasilonym lub długotrwałym przebiegu SIBO, mogą wystąpić mogą wystąpić niedobór witaminy B₁₂ oraz inne niedobory związane z zaburzeniami wchłaniania. Ich następstwem mogą być zmęczenie, osłabienie czy inne objawy pozajelitowe.

SIBO - objawy neurologiczne

Objawy neurologiczne nie należą do typowego obrazu SIBO. Mogą pojawić się wtórnie, jeśli zaburzenia wchłaniania doprowadzą np. do niedoboru witaminy B₁₂, który może powodować parestezje, drętwienie kończyn lub zaburzenia czucia. Bóle głowy i zmęczenie są objawami nieswoistymi, jednak także mogą towarzyszyć niedoborom pokarmowym, w tym niedoborowi żelaza i wynikającej z niego niedokrwistości.

SIBO - objawy skórne

Zaburzenia wchłaniania mogą odbijać się również na kondycji skóry. Niedobór żelaza lub witaminy B₁₂ może prowadzić do niedokrwistości, której objawem bywa bladość skóry. Badania wskazują również na możliwy związek SIBO z niektórymi chorobami dermatologicznymi, szczególnie trądzikiem różowatym. Zależność ta jest nadal przedmiotem badań i może mieć związek m.in. z zaburzeniami mikrobioty oraz procesami zapalnymi.

SIBO - jakie badania wykonać?

Najczęściej stosowanym nieinwazyjnym narzędziem wykorzystywanym w diagnostyce SIBO są testy oddechowe wodorowo-metanowe z laktulozą lub glukozą. Polegają one na pomiarze stężenia wodoru i metanu w wydychanym powietrzu po przyjęciu określonego substratu. Odpowiednio wczesny wzrost stężenia wodoru może świadczyć o nadmiernej aktywności bakterii w jelicie cienkim i przemawiać za SIBO, natomiast podwyższone stężenie metanu może wskazywać na IMO, czyli nadmierny rozrost metanogenów.

Test wodorowo-metanowy z laktulozą rozpoczyna się od pobrania próbki kontrolnej na czczo. Następnie pacjent wypija roztwór laktulozy i pobiera kolejne próbki w odstępach oraz przez czas określony w protokole danego laboratorium.Całe badanie trwa zazwyczaj około 3 godzin.

Testy oddechowe mają ograniczoną dokładność, a na ich wynik mogą wpływać m.in. przygotowanie do badania oraz czas pasażu jelitowego. Dlatego rezultat należy interpretować łącznie z objawami i czynnikami ryzyka SIBO lub IMO.

Więcej na temat tego badania znajdziesz np. na stronie: https://www.alab.pl/badanie/sibo-test-wodorowo-metanowy.

W ramach diagnostyki można również wykonać posiew treści pobranej z jelita cienkiego, jednak jest to metoda inwazyjna, kosztowna, trudniejsza technicznie i nie w pełni wystandaryzowana, dlatego nie wykonuje się jej rutynowo.

Niezależnie od wybranej metody wynik powinien być interpretowany przez lekarza z uwzględnieniem występujących objawów, wywiadu oraz innych możliwych przyczyn dolegliwości.

Bibliografia:

1. https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/sibo-rozrost-bakteryjny-w-jelicie-cienkim/ [dostęp online: 11.07.2026]
2. https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/jadlospis-przed-testem-sibo-jak-sie-przygotowac-do-badania/ [dostęp online: 11.07.2026]
3. Sorathia SJ, Chippa V, Rivas JM. Small Intestinal Bacterial Overgrowth. [Updated 2023 Apr 17]. In: StatPearls [Internet].
4. Sharabi, E., Rezaie, A. Small Intestinal Bacterial Overgrowth. Curr Infect Dis Rep 26, 227-233 (2024).