Naukowcy i lekarze odpowiadają na apel Bogumiły Boby w sprawie edukacji seksualnej

Szanowni czytelnicy!

Pani Bogumiła Boba, która jest cenionym i oddanym pacjentom lekarzem chirurgiem i ortopedą, wzywa rodziców i nauczycieli, aby ich dzieci i uczniowie nie uczestniczyli w lekcjach edukacji seksualnej. Dla nas ludzi nauki: biologów, lekarzy, pedagogów niezrozumiała jest taka postawa, szczególnie kiedy prezentowana jest przez lekarza, do którego obowiązków etycznych należy szerzenie wśród pacjentów wiedzy medycznej opartej na badaniach naukowych.

Czy pani Doktor dobrze rozumie znaczenie pojęcia edukacji seksualnej i deprawacji? Na jakiej podstawie merytorycznej wysuwa Pani twierdzenia, że edukacja seksualna deprawuje dzieci? Czy nauka o ludzkim ciele, jego fizjologii, biochemii godzi w Boga, rodzinę i godność człowieka?

Brak wiedzy w tak istotnym dla człowieka aspekcie jakim jest jego seksualność, jest niebezpieczny dla jego zdrowia fizycznego i psychicznego.

Ponieważ pani Doktor mówi o zagrożeniach, które mają być skutkiem edukacji seksualnej, warto wyjaśnić pewne pojęcia.

Edukacja seksualna funkcjonująca w świecie współczesnym jako kompleksowa edukacja seksualna wg International Technical Guidance on Sexuality Education (2018), opracowanym przez UNESCO wspólnie z WHO, UNAIDS, UNFPA, UNICEF i UN Women jest opartym na programie nauczania procesem nauczania i uczenia się dotyczącym poznawczych, emocjonalnych, fizycznych i społecznych aspektów seksualności. Jej celem jest wyposażenie dzieci i młodych ludzi w wiedzę, umiejętności, postawy i wartości, które mają umożliwiać im dbanie o zdrowie, dobrostan i godność, rozwijanie relacji opartych na szacunku, uwzględnianie wpływu własnych wyborów na siebie i innych oraz rozumienie i ochronę swoich praw.

Deprawacja wg. Słownika języka polskiego PWN to sprowadzenie kogoś z uczciwej drogi, szerzenie zgorszenia.

Należy się zastanowić: czy wiedza na temat własnego ciała, psychiki, fizjologii może deprawować?

Co złego jest w takim razie w kompleksowej edukacji seksualnej, której celem jest szerzenie wiedzy i ułatwienie zrozumienia ludzkiej seksualności czy korygowanie błędnych przekonań poprzez:

• dostarczanie młodym ludziom informacji dostosowanych do ich wieku, opartych na dowodach naukowych i uwzględniających kontekst kulturowy - na temat własnego ciała, zdrowia, relacji i praw.
• promowanie samoświadomości oraz norm opartych na równości i szacunku do innych.

Badania naukowe nad efektami edukacji seksualnej wskazują, że prowadzona w szkołach kompleksowa edukacja seksualna opóźnia moment inicjacji seksualnej i ogranicza zachowania ryzykowne, a jednocześnie zwiększa bezpieczne podejście do seksu. Dowody wskazują, że kompleksowa edukacja seksualna nie prowadzi do wzrostu aktywności seksualnej ani do wcześniejszego jej podejmowania.

Goldfarb i inni (2026) twierdzą, że edukację seksualną należy postrzegać jako nieodłączny i integralny element całego procesu kształcenia szkolnego. W związku z tym musi ona zostać uwzględniona we wszelkich strategiach edukacyjnych oraz w procesie szkolenia i przygotowania zawodowego wszystkich nauczycieli i pracowników szkół.

Kim i in. (2023) wykazali, że kompleksowa edukacja seksualna (CSE) stanowi istotne narzędzie edukacyjne, którego celem jest przekazywanie wiedzy oraz kształtowanie umiejętności, postaw i wartości. Umożliwia ona jednostkom rozpoznawanie relacji społecznych i seksualnych oraz ich oszanowanie, a także zrozumienie i ochronę praw, zdrowia, dobrostanu i godności dzieci i młodzieży. W metaanalizach dowiedli, że kompleksowa edukacja seksualna korzystnie wpływa na różne obszary, takie jak zdrowie seksualne oraz wiedza i postawy dzieci i młodzieży.

Rodríguez-García i in. (2025) wskazuje, że kompleksowe programy edukacji seksualnej przynoszą pozytywne rezultaty w zakresie poszerzenia wiedzy, poczucia własnej wartości. Wnoszą wiedzę nie tylko na temat stosowania antykoncepcji, ale także na temat profilaktyki HIV i innych chorób przenoszonych drogą płciową. Wykazali, że wzrost wiedzy młodzieży na temat seksualności wpływa na ograniczenia liczby partnerów seksualnych i ograniczenie ryzyk wynikających z dużej ich liczby.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wskazuje, że kompleksowa edukacja seksualna obejmuje takie zagadnienia jak:

• relacje: rodzina, przyjaźń, miłość, związki romantyczne, szacunek, włączanie społeczne, komunikacja, rodzicielstwo; prawa człowieka i wartości: prawa, obowiązki, normy kulturowe, szacunek dla różnorodności;
• równość płci: normy, stereotypy, dyskryminacja i uprzedzenia, dynamika władzy, przemoc uwarunkowana płcią; zgoda i bezpieczeństwo: prywatność, nietykalność cielesna, rozpoznawanie i zgłaszanie przypadków przemocy, bezpieczne korzystanie z technologii cyfrowych; umiejętności życiowe: podejmowanie decyzji, komunikacja, negocjacje, kompetencje medialne i cyfrowe, szukanie pomocy i dostęp do wsparcia;
• rozwój człowieka: anatomia, fizjologia, dojrzewanie - w tym miesiączka i zdrowie menstruacyjne, reprodukcja, świadomość płodności, obraz własnego ciała; seksualność: rozwój seksualny, tożsamość i zachowania seksualne;
• zdrowie seksualne i reprodukcyjne: antykoncepcja, ciąża i jej zapobieganie, HIV i inne infekcje przenoszone drogą płciową (STI), przeciwdziałanie stygmatyzacji, opieka, leczenie i wsparcie, dostęp do usług zdrowotnych przyjaznych młodzieży.

Poczuwając się do odpowiedzialności za szerzenie wiedzy medycznej opartej na badaniach naukowych (EBM), chcemy dać odpór postawom, które są ewidentnie szkodliwe dla teraźniejszości i przyszłości młodych ludzi.

• dr Katarzyna Trynda prof. UŚ, prorektorka ds. studenckich i kształcenia Uniwersytetu Śląskiego,
• dr hab. Agnieszka Babczyńska, prof. UŚ - biolożka, Wydział Nauk Przyrodniczych, Uniwersytet Śląski w Katowicach,
• Ludmiła Dolczak, lekarka, internistka i onkolożka,
• dr hab. Edyta Sierka, biolożka, Śląskie Centrum Wody, Wydział Nauk Przyrodniczych, Uniwersytet Śląski w Katowicach,
• dr n. med. Marcin Leśniewski - lekarz ginekolog-położnik, kierownik Zakładu Antropologii Lekarskiej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, członek Komisji do spraw Etyki Lekarskiej Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach,
• Marcin Szeligiewicz, biolog,
• dr hab. Wojciech Śmieja, prof. UŚ - literaturoznawca, Instytut Literaturoznawstwa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach,
• dr hab. Andrzej Woźnica prof. UŚ - biolog, Wydział Nauk Przyrodniczych, Uniwersytet Śląski w Katowicach.

Źródła:

• https://www.pless.pl/wiadomosci/96763
• https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/comprehensive-sexuality-education
• Goldfarb ES, Lieberman LD, Conklin K. Three Decades of Evidence: Promising Approaches to Effective Comprehensive Sex Education. J Adolesc Health. 2026 Jan;78(1):19-34. doi: 10.1016/j.jadohealth.2025.06.034.
• Kim EJ, Park B, Kim SK, Park MJ, Lee JY, Jo AR, et al. A metaanalysis of the effects of comprehensive sexuality education programs on children and adolescents. Int J Environ Res Public Health. 2022;19(23):15965. doi:10.3390/ijerph192315965.
• Rodríguez-García, A., Botello-Hermosa, A., Borrallo-Riego, Á., & Guerra-Martín, M. D. (2025). Effectiveness of Comprehensive Sexuality Education to Reduce Risk Sexual Behaviours Among Adolescents: A Systematic Review. Sexes, 6(1), 6.
• Lohan M, López A. Comprehensive sexuality education: an overview of the international systematic review evidence. Paris: UNESCO; 2023. ISBN: 9789231005708.
• UNESCO. International technical guidance on sexuality education: an evidenceinformed approach. Revised edition. Paris: UNESCO; 2018.
• UNFPA. International Technical and Programmatic Guidance on OutofSchool Comprehensive Sexuality Education: An EvidenceInformed Approach for NonFormal, OutofSchool Programming. New York: UNFPA; 2020.