Oleje zimnotłoczone vs rafinowane - czym się różnią i które są zdrowsze?

Jak powstają oleje tłoczone na zimno?

Oleje tłoczone na zimno produkowane są w procesie mechanicznym, bez stosowania wysokiej temperatury oraz bez chemicznego oczyszczania. Najczęściej tłoczenie odbywa się w temperaturze nieprzekraczającej 40°C, dzięki czemu możliwe jest zachowanie wielu naturalnych składników obecnych w nasionach.

W olejach tłoczonych na zimno znajdują się między innymi:

• nienasycone kwasy tłuszczowe,
• witamina E,
• fitosterole,
• naturalne antyoksydanty,
• związki odpowiadające za smak i aromat.

To właśnie dlatego oleje nierafinowane mają zwykle bardziej intensywny smak, wyraźny zapach oraz charakterystyczny kolor.

Czym jest rafinacja oleju?

Rafinacja to proces technologiczny polegający na oczyszczaniu oleju. Podczas produkcji usuwa się składniki odpowiedzialne za smak, zapach i barwę, dzięki czemu produkt staje się bardziej neutralny i odporny na wysoką temperaturę.

Proces rafinacji obejmuje między innymi:

• oczyszczanie mechaniczne,
• odkwaszanie,
• wybielanie,
• dezodoryzację.

Dzięki temu olej rafinowany może być dłużej przechowywany i lepiej sprawdza się podczas smażenia. Jednocześnie część naturalnych składników obecnych w surowcu zostaje usunięta lub znacząco ograniczona.

Najważniejsze różnice między olejem zimnotłoczonym a rafinowanym

Choć oba rodzaje olejów mają swoje zastosowanie, warto znać podstawowe różnice pomiędzy nimi.

Oleje tłoczone na zimno:

• zachowują naturalny smak i aromat,
• zawierają więcej składników biologicznie aktywnych,
• są mniej przetworzone,
• najlepiej spożywać je na zimno,
• często wymagają przechowywania w lodówce.

Oleje rafinowane:

• mają neutralny smak,
• lepiej znoszą wysokie temperatury,
• są bardziej odporne na utlenianie,
• mogą być przechowywane dłużej,
• zawierają mniej naturalnych związków obecnych w nasionach.

Wybór zależy przede wszystkim od sposobu wykorzystania oleju w kuchni.

Które oleje są zdrowsze?

Jeżeli celem jest dostarczenie organizmowi naturalnych kwasów tłuszczowych, witamin oraz antyoksydantów, najczęściej wybierane są oleje tłoczone na zimno. Dzięki minimalnemu stopniowi przetworzenia zachowują skład zbliżony do tego, który występuje w surowcu roślinnym.

Do najpopularniejszych olejów zimnotłoczonych należą:

• olej lniany,
• olej konopny,
• olej rzepakowy tłoczony na zimno,
• olej z ostropestu,
• olej słonecznikowy.

Przykładem rodzinnej olejarni produkującej świeże oleje tłoczone na zimno jest Madejowe Pole: https://madejowepole.com/pl/c/Oleje-zimnotloczone/38. W ofercie znajdują się oleje tłoczone w małych partiach, bez rafinacji i chemicznego przetwarzania.

Kiedy wybrać olej zimnotłoczony, a kiedy rafinowany?

Nie oznacza to jednak, że oleje rafinowane są całkowicie zbędne. Każdy rodzaj produktu może znaleźć zastosowanie w kuchni.

Olej zimnotłoczony najlepiej sprawdza się:

• do sałatek,
• surówek,
• koktajli,
• past warzywnych,
• gotowych potraw podawanych na zimno.

Olej rafinowany może być natomiast wygodniejszy podczas:

• smażenia,
• pieczenia,
• przygotowywania potraw wymagających wysokiej temperatury.

W praktyce wiele osób korzysta z obu rodzajów olejów, dopasowując je do konkretnego zastosowania.

Jak przechowywać oleje zimnotłoczone?

Ze względu na wysoką zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych oleje tłoczone na zimno są bardziej wrażliwe na światło, temperaturę oraz kontakt z powietrzem.

Aby zachowały świeżość jak najdłużej:

• przechowuj je w lodówce,
• wybieraj produkty w ciemnych butelkach,
• szczelnie zamykaj opakowanie po użyciu,
• nie wystawiaj ich na działanie promieni słonecznych.

Odpowiednie przechowywanie pozwala dłużej zachować smak, aromat oraz wartości odżywcze produktu.

Podsumowanie

Różnica między olejami zimnotłoczonymi a rafinowanymi wynika przede wszystkim z procesu produkcji. Oleje tłoczone na zimno są mniej przetworzone, zachowują naturalny smak oraz większą ilość składników odżywczych obecnych w nasionach. Z kolei oleje rafinowane lepiej sprawdzają się podczas obróbki termicznej.

Jeżeli zależy Ci na naturalnym składzie i wykorzystaniu oleju na zimno, warto sięgać po świeże oleje tłoczone tradycyjnymi metodami. Dzięki temu możesz w pełni korzystać z walorów smakowych oraz właściwości charakterystycznych dla konkretnych nasion i roślin.