Wiadomości

  • 2 marca 2026
  • 12 marca 2026
  • wyświetleń: 29615

[ZDJĘCIA] Kontrola konserwatorska na terenie Palei. Co wykazała?

W piątek 27 lutego na terenie zabytkowej Palei, czyli dawnego budynku Zarządu Dóbr Książęcych przy ul. Antesa w Pszczynie, miała miejsce kontrola przedstawicieli Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków.

Kontrola konserwatorska w Palais - 27.02.2026 · fot. pless.pl
Kontrola konserwatorska w Palais - 27.02.2026


Inspekcja dotyczyła stanu zachowania zabytku oraz przestrzegania i stosowania przepisów dot. ochrony zabytków i opieki nad nimi. Podczas trzygodzinnej wizytacji w obecności właściciela nieruchomości, obecni byli funkcjonariusze policji, ponieważ w ostatnich latach zdarzało się, że konserwator nie był wpuszczany na teren zabytku. Także tym razem Artur Dyna początkowo nie chciał wpuścić urzędników do środka, jednak jego nastawienie zmieniło się w trakcie oględzin na zewnątrz. Ostatecznie przedstawiciele WKZ mogli obejrzeć także wnętrza. Artur Dyna zaprosił na kontrolę także przedstawicielkę redakcji portalu pless.pl oraz autora koncepcji funkcjonalno-użytkowej budynku, zamówionej przez właściciela nieruchomości. Kontrola przebiegała w spokojnej atmosferze. Poniżej przedstawiamy jej wyniki.

Protokół pokontrolny

Inspekcję przeprowadzili Mariusz Godek-Dudziński i Tomasz Wolny. Dokonano sprawdzenia bryły zewnętrznej, tj. elewacji i dachu oraz wnętrza - parteru, I i II piętra oraz poddasza. Podczas wizyty zaobserwowano następujące kwestie.

Cokół kamienny z piaskowca posiada pojedyncze ubytki budulca. Ubytki widoczne są również w cegle i tynku na elewacji. Stolarka okienna w większości jest w bardzo złym stanie technicznym, częściowo jest niekompletna (brak elementów konstrukcji i szklenia). Zamontowano dwie sztuki nowej stolarki okiennej z tworzywa PCV. Właściciel zaznaczył, że chciałby taki rodzaj okien zamontować na całości budynku (na co nie zgadza się konserwator - przyp. red.).

Kontrola konserwatorska - wnętrze Palais - 27.02.2026
Kontrola stanu okien · fot. pless.pl


Na dachu wyrosło kilka sztuk samosiejek. Właściciel poinformował, że stara się systematycznie je usuwać. Kominy posiadają defekty techniczne, takie, jak ubytki budulca, pęknięcia, odchylenia.

Kontrola konserwatorska w Palais - 27.02.2026
Samosiejki na dachu Palais · fot. pless.pl


Rynny i rury spustowe wymagają dokładnego przeglądu pod kątem sprawności technicznej. Rury spustowe są kompletne. Rynny posiadają braki, ale wstawiono blachy w celu odprowadzenia wód opadowych. Podobne rozwiązanie zastosowano w koszach dachowych. Okapy są częściowo niezabezpieczone. Właściciel poinformował, że funkcjonuje kanalizacja deszczowa i nie zauważył problemów technicznych z nią związanych. W odniesieniu do tematu okapów, należy zaznaczyć, że są poważne braki rynien, co może skutkować zalewaniem murów.

Kontrola konserwatorska w Palais - 27.02.2026
Kontrola konserwatorska w Palais - 27.02.2026 · fot. pless.pl


Pokrycie dachowe posiada liczne ubytki. Występują nieszczelności zwłaszcza przy kominach. Dotyczy to zwłaszcza komina nad częścią południową. Częściowo właściciel zabezpieczył ubytki w pokryciu dachowym za pomocą blachy, ale większość ubytków doprowadza do penetracji wód deszczowych. Więźba dachowa wymaga szczegółowego przeglądu technicznego. Zaobserwowano, zwłaszcza przy kominach, zbutwienia konstrukcji. Występują prowizoryczne podstemplowania konstrukcji.

Właściciel wraz z projektantem przedstawili koncepcję projektową funkcjonalno-użytkową dla niniejszego zabytku, przewidującą m.in. parter użytkowy i część mieszkalną na wyższych kondygnacjach, która zdaniem tut. urzędu konserwatorskiego jest prawidłowa.

Kontrola konserwatorska - wnętrze Palais - 27.02.2026
Magazyn tekstyliów w Palais - 27.02.2026 · fot. pless.pl


Podczas oględzin wnętrza, na parterze i piętrze, zauważono dużą liczbę big bagów z tekstyliami, które mogą stanowić zarzewie ognia. Na piętrze, w jednym z pomieszczeń, zauważono dużą pryzmę gruzu, co może powodować nadmierne obciążenie sklepień. Ogólnie można stwierdzić, że wnętrza są zaniedbane i wymagają remontu.

Kontrola konserwatorska - wnętrze Palais - 27.02.2026
Wnętrze Palais - gruz i skute tynki · fot. pless.pl


Z kontroli sporządzono dokumentację fotograficzną prezentującą stan obiektu.


Protokół został podpisany przez właściciela obiektu bez wnoszenia uwag.

Wizytę podsumowuje Mariusz Godek-Dudziński, kierownik Delegatury w Bielsku-Białej Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach:

- Odbyliśmy skuteczną kontrolę. Stwierdzono istotne defekty, które bezwzględnie będą musiały zostać usunięte. Pokrycie dachu jest dziurawe i nieszczelne, więźba dachowa zdradza oznaki uszkodzenia, co wymaga przeglądu i zabezpieczenia. Zagrożone są kominy. Nie wszystkie, ale jeden z nich jest w takim stanie, że może się w każdej chwili przewrócić i wówczas uszkodzi inne elementy pokrycia dachowego. Obróbki okapów są niekompletne. Rynny przy okapie wymagają przeglądu i uzupełnienia albo regulacji - wymienia Mariusz Godek-Dudziński.

- To jest minimum konieczne, żeby obiekt nie ulegał przyspieszonej destrukcji. To nie są czynności zmierzające do wyremontowania budynku, tylko do jego zabezpieczenia. Zależy nam tylko na tym, żeby obiekt skutecznie zabezpieczyć do czasu przeprowadzenia remontu adaptacyjnego. Czasem to są drobne zabiegi, ale bardzo istotne dla zabezpieczenia obiektu - podkreślił urzędnik w rozmowie z naszym portalem.

Kontrola konserwatorska - wnętrze Palais - 27.02.2026 · fot. pless.pl
Kontrola konserwatorska - wnętrze Palais - 27.02.2026


- Są też ubytki w substancji budowlanej, wypadły bloki kamienne, które też mogą powodować stopniową destrukcję, poprzez wypadanie kolejnych elementów. Okna mają wybite szyby, przez co śnieg, deszcz czy wiatr wpadają do środka i zamaka substancja budowlana. Naprawa dachu, wymiana okien - to są rzeczy, które chcielibyśmy, żeby właściciel wykonał w trybie pilnym - dodaje.

- Obecnie trwają rozmowy dotyczące rodzaju okien. Zaproponowaliśmy trzy warianty, które zawierają ustępstwa z naszej strony, co do formy i charakteru, ale jednocześnie spełnienie minimum do utrzymania spójności estetycznej, architektonicznej i jednorodności jako zabytku. Pan Dyna zaproponował takie okna, które uważamy, że nie spełniają takich wymogów. Dopuszczamy zastosowanie okien nowoczesnych, termoizolacyjnych, prostszych w konstrukcji, niż te obecne, ale jednak z estetyką naśladującą okna zabytkowe, żeby obiekt nie utracił na swoim wizerunku. To się okazuje dość problematyczne i dyskusyjne. Musimy wymagać, ale jesteśmy też gotowi na ustępstwa i próbę dialogu, żeby znaleźć rozwiązanie - podkreśla konserwator zabytków.

Kontrola konserwatorska w Palais - 27.02.2026
Kontrola konserwatorska w Palais - 27.02.2026 · fot. pless.pl


Do 2030 roku ważne jest pozwolenie WKZ na naprawę dachu. Właściciel obiektu porozumiał się z konserwatorem co do materiału, który może zostać użyty. Zatrudniony przez A. Dynę architekt dobrał odpowiedni rodzaj dachówek glazurowanych, w kolorach zgodnych z oryginalnymi. Zostały one zatwierdzone przez Urząd Ochrony Zabytków.

- Wyznaczony termin jest na tyle długi, że by właściciel, w miarę możliwości finansowych, mógł wykonywać prace etapami - np. zaczynając od wymiany dachówek na najbardziej uszkodzonych fragmentach dachu, a następnie naprawić pozostałe części. Zwracamy też uwagę gospodarzowi, że ma szansę ubiegania się o dofinansowanie ze źródeł publicznych. Mamy świadomość, że jest to kosztowna inwestycja - komentuje Mariusz Godek-Dudziński.

Kontrola konserwatorska w Palais - 27.02.2026
Kontrola konserwatorska w Palais - 27.02.2026 · fot. pless.pl


- Nasze podejście jest takie, że szukamy kompromisu. Ustępujemy i liczymy na ustępstwa właściciela, jego zrozumienie potrzeby ratowania cennego zabytku kultury narodowej - podsumowuje urzędnik.

Dodajmy, że trwa też kolejna procedura wywłaszczenia Palais. Jak przekazał nam Mariusz Godek-Dudziński, został złożony wniosek Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków do Starostwa Powiatowego w Pszczynie. Nie wskazano jednak, jak dotąd, konkretnego celu publicznego, który jest konieczny, aby wywłaszczenie na rzecz gminy lub Skarbu Państwa mogło dojść do skutku.

Warto odnotować, że podczas spotkania Artur Dyna stwierdził, iż jest to ostatnia kontrola na terenie Palais. - To jest rezydencja Dynów. Tu są zameldowani moi synowie. Od dzisiaj tylko i włącznie decyzją Sądu Najwyższego obca osoba będzie mogła wejść do mojego domu - powiedział.
Jeśli chcesz otrzymywać powiadomienia o nowych artykułach z tematu "Palais" podaj

Palais

Jeśli chcesz otrzymywać powiadomienia o nowych artykułach z tematu "Palais" podaj

Komentarze

Zgodnie z Rozporządzeniem Ogólnym o Ochronie Danych Osobowych (RODO) na portalu pless.pl zaktualizowana została Polityka Prywatności. Zachęcamy do zapoznania się z dokumentem.