Czy w Pszczynie oddycha się lepiej? Sprawdziliśmy dane z lat 2018-2025

Dlaczego analizujemy tylko sezon grzewczy?

To właśnie w sezonie grzewczym jakość powietrza w regionach takich jak Pszczyna jest najgorsza. Ogrzewanie budynków, szczególnie starszymi źródłami ciepła, w połączeniu z niekorzystnymi warunkami pogodowymi powoduje gwałtowny wzrost stężeń pyłów zawieszonych.

Analizowanie całego roku może "rozmywać" ten problem, ponieważ wiosną i latem poziomy zanieczyszczeń są znacznie niższe. Skupienie się na okresie od października do marca pozwala więc lepiej ocenić skalę problemu i porównać sytuację w poszczególnych latach.

Skąd pochodzą dane i jak były liczone?

Analizę przygotowaliśmy na podstawie danych z czujników jakości powietrza działających na terenie gminy Pszczyna. W badanym okresie funkcjonowało średnio ok. 10 stałych punktów pomiarowych, wykorzystujących czujniki niskokosztowe obsługiwane m.in. przez systemy LookO2 i Syngeos.

Dla każdego dnia wyznaczyliśmy jedną wartość dla całej gminy - jako średnią arytmetyczną ze wszystkich dostępnych w danym dniu czujników. Następnie na tej podstawie policzyliśmy średnie wartości dla pełnych sezonów grzewczych.

Warto podkreślić, że nie są to pomiary referencyjne w rozumieniu urzędowym. Dane z czujników niskokosztowych nie służą do formalnej oceny zgodności z normami, ale dobrze nadają się do analizy trendów i zmian jakości powietrza w dłuższym okresie.

Jak wyglądały sezony grzewcze w Pszczynie na przestrzeni lat?

Dane z pełnych sezonów grzewczych od 2018/2019 do 2024/2025 pokazują wyraźny, długoterminowy trend spadkowy zarówno dla pyłu PM2.5, jak i PM10.

Z biegiem lat poziomy zanieczyszczeń systematycznie malały, a w ostatnich sezonach grzewczych były kilkukrotnie niższe niż na początku analizowanego okresu.

Co istotne, nie był to jednorazowy spadek, lecz trwała zmiana widoczna w danych z kolejnych lat.

Czy problem smogu w Pszczynie zniknął?

Mimo wyraźnej poprawy danych nie można powiedzieć, że problem zanieczyszczenia powietrza został całkowicie rozwiązany. Sezon grzewczy nadal pozostaje okresem, w którym stężenia pyłów są najwyższe w ciągu roku, a epizody smogowe wciąż się zdarzają.

Obecna sytuacja jest zdecydowanie lepsza niż kilka czy kilkanaście lat temu, ale jakość powietrza w miesiącach zimowych nadal odbiega od ideału.

Działania antysmogowe a jakość powietrza

W analizowanym okresie na terenie gminy Pszczyna podejmowane były różnorodne działania mające na celu ograniczenie niskiej emisji. Kluczowe znaczenie miała wymiana źródeł ogrzewania w budynkach, realizowana między innymi w ramach programu "Czyste Powietrze".

Dane z czujników wskazują, że w tym samym czasie następowała sukcesywna poprawa jakości powietrza w sezonach grzewczych. Na podstawie samych odczytów pomiarowych nie można jednak jednoznacznie wskazać konkretnego czynnika odpowiedzialnego za ten trend - poprawa jest najprawdopodobniej efektem wielu równoległych działań oraz zmian zachodzących na przestrzeni ostatnich lat.

Podsumowanie

Jakość powietrza w gminie Pszczyna w sezonach grzewczych uległa poprawie w porównaniu z końcówką poprzedniej dekady. Odnotowuje się trwały trend spadkowy stężeń pyłów PM2.5 oraz PM10, choć w ostatnich latach tempo tych zmian nieco zwolniło. Mimo pozytywnych tendencji sezon grzewczy wciąż pozostaje okresem największego ryzyka smogowego. Zebrane dane pozwalają patrzeć w przyszłość z umiarkowanym optymizmem, jednak problem zanieczyszczenia powietrza nie został jeszcze całkowicie wyeliminowany.