Petycja mieszkańców Poręby, Radostowic, Brzeźc i Wisły Wielkiej przeciwko zachodniej obwodnicy

Szanowni Państwo,

jako mieszkańcy sołectw: Poręba, Radostowice, Brzeźce oraz Wisła Wielka wyrażamy stanowczy sprzeciw wobec planowanego przebiegu inwestycji "Budowa Zachodniej Obwodnicy Pszczyny" w wariantach zaprojektowanych na terenach naszych miejscowości, przedstawionych w dokumentacji orientacyjnej opracowanej przez Multiconsult Polska Sp. z o.o. (maj 2025).

Jesteśmy świadomi konieczności inwestycji drogowych i rozwoju komunikacyjnego w naszym regionie oraz trudnej roli Zarządu Dróg Wojewódzkich. Jesteśmy gorącymi zwolennikami inwestycji, które w sposób optymalny rozwijają nasze województwo. Musimy jednak zwróci uwagę, że koszt społeczny, przyrodniczy i finansowy przedstawionej inwestycji jest ekstremalny i nieproporcjonalny co przedstawionych celów. Jako społeczność jesteśmy przerażeni planami, które miałyby tak wysoki koszt bez wskazania wymiernych, udokumentowanych korzyści dla regionu. Nie możemy dopuścić do realizacji proponowanych rozwiązań z uwagi na ich niszczycielski charakter w stosunku do mieszkańców miejscowości: Poręba, Radostowice, Brzeźce, Wisła Wielka, oraz chronionego i unikalnego przyrodniczo charakteru terenów w obszarze jeziora łąckiego.

Pomimo wzbudzającego napięcia i dzielącego charakteru procesu konsultacyjnego, który — poprzez zaprezentowanie kontrowersyjnych wariantów przebiegu trasy — mógł prowadzić do skłócenia mieszkańców i przerzucania zagrożenia na sąsiednie miejscowości, lokalna społeczność wykazała jedność i dojrzałość obywatelską. Mieszkańcy Poręby, Radostowic, Wisły Wielkiej i Brzeże lacznie uczestniczyli w otwartych zebraniach z sołtysami i przedstawicielami władz lokalnych, wspólnie zdecydowanie -wyrażając swój sprzeciw wobec przedstawionych propozycji oraz pokazując, że potrafią rozmawiać i działać razem ponad podziałami.

Poniżej przedstawiamy powody, dla których mieszkańcy Poręby, Radostowic, Wisły Wielkie i Brzeźc nie mogą zaakceptować zaproponowanych tras przebiegu "Zachodniej obwodnicy Pszczyny".

Zniszczenie domów

Każdy z proponowanych wariantów przebiegu obwodnicy zakłada bezpośrednią ingerencję w istniejącą zabudowę mieszkaniową — zarówno nowo powstałe domy, jak i historyczne gospodarstwa rolne. W szczególności dotyczy to terenów Poręby i Radostowic, gdzie planowana trasa znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie domostw, narażając ich mieszkańców na stałe oddziaływanie ruchu ciężkich pojazdów, hałas oraz zanieczyszczenie powietrza. Realizacja inwestycji w tej formie oznacza:

• nieodwracalną degradację jakości życia,
• utratę wartości nieruchomości,
• wysiedlenia,
• ingerencję w granice działek prywatnych,
• a także zniszczenie cennego, wielopokoleniowego dziedzictwa regionu.

2. Bezpośrednie zagrożenie dla życia społecznego, bezpieczeństwa i zdrowia mieszkańców

Wszystkie proponowane warianty przebiegu obwodnicy lokalizowane są w bezpośrednim sąsiedztwie newralgicznych miejsc takich jak: szkoły, kościoła czy też nowej zabudowy mieszkaniowej. Codziennie uczęszczają tędy dzieci zmierzające do szkoły. Jeden z wariantów przebiega pomiędzy szkołą a kościołem, tuż obok szkolnego boiska, narażając dzieci na nieustanny hałas, smog i ryzyko wypadków.

Inny wariant zakłada przecięcie Poręby i Radostowic w sposób czysto oszczędnościowy — mający na celu jedynie szybkie połączenie z istniejącą obwodnicą Pszczyny. Skutkiem będzie podział przestrzenny miejscowości, izolacja mieszkańców oraz stworzenie barier komunikacyjnych. Prowadzi to do powstania swoistego "getta", odcinającego ludzi od miejsc pracy, szkoły i kontaktów rodzinnych w obrębie własnych wsi.

Jeszcze inna trasa zakłada włączenie się w ul. Żorską, co doprowadzi do dalszego wzrostu i tak już nadmiernego natężenia ruchu — a mimo powstania obwodnicy, nie rozwiąże to problemu tranzytu, a jedynie zmieni jego charakter.

Bliskość planowanych tras względem zabudowy mieszkaniowej to długoterminowe zagrożenie dla zdrowia fizycznego i psychicznego mieszkańców — szczególnie dzieci, seniorów oraz pieszych. Przewidywany wzrost natężenia hałasu, zanieczyszczeń powietrza oraz emisji spalin w sposób trwały pogorszy jakość życia całych społeczności. Ciężar tej inwestycji poniosą lokalni mieszkańcy, 'których domostwa znajdą się w cieniu ruchu ciężarowego i intensywnej komunikacji drogowej.

3. Zagrożenie powodziowe. Zmiana stosunków wodnych

Realizacja inwestycji w proponowanej formie spowoduje istotną zmianę stosunków wodnych na terenach Poręby, Radostowic, Brzeźc i Wisły Wielkiej. Budowa utwardzonych nawierzchni —zarówno trasy głównej obwodnicy, jak i dróg dojazdowych — zwiększy powierzchnię nieprzepuszczalną, co przy intensywnych opadach deszczu doprowadzi do lokalnych podtopień i zalewania domostw oraz pól uprawnych. Szczególnie narażone są tereny Poręby i Radostowic, gdzie przeważają grunty gliniaste, słabo przepuszczalne, które nie są w stanie efektywnie chłonąć nadmiaru wody. Sytuację dodatkowo pogarsza podmokły charakter części Poręby i naturalne obniżenia terenu, które już dziś pełnią funkcję retencyjną. Drogi lokalne, które obecnie istnieją na terenie planowanej inwestycji nie mają odpowiedniego odwodnienia, co już powoduje gigantyczne straty dla mieszkańców i rolnictwa.

We wrześniu 2024 roku mieszkańcy Poręby, Radostowic, Wisły Wielkiej i Brzeźc doświadczyli poważnego zagrożenia powodziowego w wyniku intensywnych opadów — wiele gospodarstw zostało częściowo zalanych. Dodatkowo w Wiśle Wielkiej został zalany most, a droga została wyłączona z użytkowania na kilka dni. Tereny wyżej wymienione nie mają odpowiedniego systemu odwodnienia ani rezerw dla spływu wód powierzchniowych, dlatego każde dodatkowe obciążenie może prowadzić do realnych strat materialnych i społecznych.

Pomimo tego, w procesie konsultacji inwestycji brakuje wstępnych analiz wpływu na lokalne stosunki wodne, poziom wód gruntowych oraz systemy melioracyjne. W świetle ostatnich doświadczeń klimatycznych i hydrologicznych, pominięcie tych aspektów jest nie tylko nieodpowiedzialne, ale potencjalnie niebezpieczne dla mieszkańców i środowiska. Bez tych inibmiacji wybór planowanego wariantu jest niebezpieczny.

4. Zniszczenie przyrody

Wpływ na środowisko naturalne inwestycji przedstawionej w takiej formie jest drastyczny. Zagraża dziedzictwu przyrodniczemu, obejmującemu unikalne tereny zielone, ścieżki przyrodnicze, trasy rowerowe i spacerowe. Obwodnica wprowadzi tam hałas, spaliny i Fizyczne oddzielenie łych obszarów od przestrzeni życia codziennego, niszcząc ich dostępność i charakter.

• Inwestycja zwiększa hałas, zanieczyszczenia i presję środowiskową na las wpisany do rejestru zabytków jego wartość jako spokojnego, harmonijnego krajobrazu zostanie poważnie zakłócona.
• Inwestycja bezpośrednio naruszy środowisko życia licznych gatunków zwierząt, które zamieszkują te tereny: m.in. bażanty (związane historycznie z tym miejscem), myszołowy (aktywnie polujące w tym rejonie), sarny, lisy i zające. Wprowadzenie ruchu samochodowego i infrastruktury drogowej nie tylko zakłóci ich naturalne szlaki migracyjne, może prowadzić do śmiertelnych kolizji i trwałego wypierania tych gatunków z ich siedlisk, ale przede wszystkim zniszczy te siedliska. W stawie obok lasu Bażantarni występują liczne gatunki żab — miejsce to w wyniku inwestycji zostanie zdegradowane. Inwestycja doprowadzi do całkowitego wyparcia fauny lasu i zniszczenia okoliczne flory.
• Obszar zbiornika Łąckiego stanowi ważne miejsce występowania różnych gatunków zwierząt związanych ze środowiskiem wodnym i wodno-lądowym. Planowana trasa będzie wybiegać w miejscu, w którym na jeziorze jest stworzona wyspa dla ptaków. Na terenie planowanej inwestycji stwierdzono populację między innymi: piskorza, kumaka, a także inne gatunki zwierząt rzadkich i zagrożonych w skali kraju takich jak: traszkę grzebieniastą, żurawia szarego, również objętego ścisłą ochroną gatunkową, orła bielika. Inne występujące tu ptaki będące pod ścisłą ochroną to: rybitwa czarna oraz czapla nadobna. Ponadto ingerencja w obszar zbiornika Łąckiego będzie oddziaływać na zbiornik Goczałkowicki, ponieważ te dwa obszary są naturalnym środowiskiem w/w gatunków zwierząt. Domy stojące na trasie wariantu C to stare, tradycyjne zabudowania (jeden z nich to historyczny dom z 1890 roku), wokół których rosną piękne okazy starych drzew z siedliskami słowika rdzawego objętego ścisłą ochroną gatunku.
• Z analiz planu wynika, że trasa przecina: obszary: Natura 2000, obszary leśne oraz zadrzewienia o dużym znaczeniu retencyjnym i klimatycznym, siedliska zwierząt chronionych, w tym dzikich ptaków oraz drobnych ssaków, tereny z podmokłą łąką, pełniące funkcje przyrodnicze i krajobrazowe. Realizacja trasy doprowadziłaby do fragmentacji ekosystemów i utraty bioróżnorodności - w czasach, gdy ochrona środowiska powinna być priorytetem.
• Istnieje realne zagrożenie, że budowa obwodnicy stanie się impulsem do przekształcenia otaczających terenów w strefę przemysłową (brakuje transparentnych informacji dotyczących wzrostu ruchu ciężarowego) co oznacza trwałe zniszczenie unikalnego, przyrodniczego charakteru regionu, który do tej pory stanowił perełkę ekologiczną Powiatu Pszczyńskiego.

5. Zniszczenie historii

Planowane trasy obwodnicy brutalnie naruszają dziedzictwo historyczne i przyrodnicze Poręby, Radostowic, Brzeźc i Wisły Wielkiej. Odcinają te «miejscowości od Bażantarni i przyległych lasów — nie tylko symbolicznie, ale również fizycznie. Zrywają naturalną i kulturową więź ze zbiornikiem Łąckim oraz jego otoczeniem, stanowiącym integralną część lokalnego krajobrazu, tożsamości i codziennego życia mieszkańców. Inwestycja burzy historyczną spójność między wsią, jej centralnymi punktami spotkań a lasem — przez wieki stanowiących funkcjonalną i emocjonalną całość. Tworzy fizyczną barierę oddzielającą społeczność od terenów o wyjątkowej wartości edukacyjnej, rekreacyjnej i ekologicznej. Bażantarnia, ufundowana przez księcia Fryderyka Erdmanna Anhalt-Kothen w XVIII wieku, wraz z otaczającym ją lasem, widnieje w rejestrze zabytków jako jedno z najcenniejszych miejsc ziemi pszczyńskiej. Co istotne, las nie jest jedynie tłem — stanowi nierozerwalną część dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego. To z tutejszym sołtysem książę planował zabudowę i układ przestrzenny okolicznego lasu. Dziś, po ponad 200 latach, planowana inwestycja niszczy nie tylko tę historyczną koncepcję, lecz przede wszystkim żywe Dziedzictwo Społeczne, Kulturowe i Przyrodnicze naszej wspólnoty. Pragniemy zauważyć, że zgodnie ze stanowiskiem Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach, wariant trasy oznaczony literą C, przebiegający przez teren zabytkowego parku Bażantarnia w Porębie — jest nie do przyjęcia z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej i stanowi realne zagrożenie dla wartości kulturowych oraz wpisanego do rejestru zabytków zespołu parkowego, objętego ochroną prawną na mocy decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 19 grudnia 2018 r. (nr A/506/2018).

6. Zniszczenie funkcji rekreacyjnej

Planowane warianty obwodnicy przebiegają przez jedne z najważniejszych terenów rekreacyjnych Powiatu Pszczyńskiego, które od lat służą mieszkańcom nie tylko Poręby i Radostowic, ale także całego regionu. Trasa narusza przebieg oficjalnej trasy rowerowej Powiatu Pszczyńskiego, która prowadzi przez cenne przyrodniczo i kulturowo obszary. Szczególnie cennym terenem rekreacyjnym są również ścieżki wzdłuż jeziora Łąckiego, wykorzystywane codziennie przez mieszkańców do spacerów, biegania i jazdy na rowerze. Jezioro oraz otaczające je tereny stanowią miejsce odpoczynku, kontaktu z przyrodą oraz przestrzeń do codziennej aktywności fizycznej.

W tych rejonach odbywają się również liczne imprezy sportowe i społeczne, integrujące lokalną społeczność. Przykładem może być coroczna impreza Nordic Walking wokół Zbiornika Łąckiego, która gromadzi mieszkańców różnych miejscowości powiatu. Uczestnicy wędrują trasą prowadzącą przez Porębę, Łąkę, Brzeźce i Wisłę Wielką — dokładnie przez tereny, które zostaną bezpowrotnie zniszczone przez inwestycję. Obwodnica przecięłaby te przestrzenie fizycznie, ograniczając dostępność terenów zielonych, podważając ich funkcje społeczne i rekreacyjne oraz skutecznie eliminując unikalne miejsca wypoczynku, z których korzystają setki mieszkańców rocznie. Inwestycja ta niszczy nie tylko przyrodę, ale także lokalną kulturę aktywności i wspólnoty.

7. Zagrożenie dla lokalnego rolnictwa

Warianty przebiegu trasy przechodzą przez grunty rolne wysokiej klasy, które stanowią istotny zasób dla lokalnej gospodarki wiejskiej. Ich zniszczenie oznacza trwałą utratę potencjału produkcyjnego tych terenów, pogorszenie sytuacji rolników oraz osłabienie lokalnego rolnictwa. Dodatkowo, inwestycja doprowadzi do fragmentacji gospodarstw, co utrudni racjonalne gospodarowanie i może skutkować rezygnacją z działalności rolniczej na części obszaru.

8. Podział integralności społecznej i komunikacyjnej Poręby i Radostowic

Poręba i Radostowice to wsie o wielowiekowej historii i zachowanej strukturze kulturowej. Planowane trasy zagrażają obiektom dziedzictwa lokalnego oraz ciągłości przestrzennej i tożsamości społecznej mieszkańców. Obwodnica niszczy nie tylko fizyczne struktury, ale także społeczną tkankę wsi. Jedna z planowanych trasa prowadzi bezpośrednio między szkołą a kościołem, co nie tylko zagraża bezpieczeństwu mieszkańców, w tym dzieci i osób starszych, ale także burzy integralność społeczną — oddzielając dwa najważniejsze miejsca spotkań i życia wspólnotowego, niszczy budowaną latarni integralność wsi Poręba, dzieląc teren na pół.

9. Niezgodność z planem zagospodarowania i w sprzeczności do nowo wydanych pozwoleń na budowę

Inwestycja przecina obszar działek budowlanych w Porębie, Brzeźcach i Radostowicach, które powstały zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym w 2022 roku, oraz terenów Radostowic, na których rozpoczęto już budowę domów mieszkalnych. Inwestycja ta jest nie tylko sprzeczna z założeniami tego planu, ale również godzi w prawa i interesy mieszkańców, którzy działali w dobrej wierze i ponieśli konkretne koszty.

Tak jak wskazaliśmy powyżej, istnieje realne zagrożenie, że budowa obwodnicy stanie się impulsem do przekształcenia otaczających terenów w strefę przemysłową (brakuje transparentnych in-formacji dotyczących wzrostu ruchu ciężarowego) co oznacza trwałe zniszczenie charakteru regionu i jest sprzeczne z informacjami zawartymi w lokalnych planach zagospodarowania przestrzennego.

10. Transparentność i metoda.

W wyniku sposobu planowania inwestycji mieszkańcy Radostowic, Poręby, Brzeżc i Wisły Wielkiej zostali podzieleni i skłóceni, zmuszeni do wybierania i tworzenia alternatywnych scenariuszy przebiegu inwestycji. Chcąc chronić własne tereny zostali zmuszeni do wybierania innych wariantów, co degeneruje wspólnotę, skłóca lokalna społeczność i działa antydemokratycznie. Jako mieszkańcy sprzeciwiamy się tym metodom — nie chcemy być zmuszani do wyborów zagrażającym potencjalnie życiu innych mieszkańców.

Musimy również zauważyć, że mieszkańcy Poręby i Radostowic nie zostali należycie poinformowani o zakresie i skutkach inwestycji. Nie odbyły się szeroko zakrojone konsultacje społeczne, które dawałyby realny wpływ na przebieg inwestycji, co stoi w sprzeczności z zasadami partycypacji obywatelskiej i zrównoważonego rozwoju. Konsultacje odbyły się w Pszczynie, nie na terenie planowanych inwestycji i nie zostały wystarczająco nagłośnione.

11. Optymalizacja inwestycji.

Jako mieszkańcy bezpośrednio objęci planowaną inwestycją, nie otrzymaliśmy żadnych wiarygodnych informacji ani analiz uzasadniających rzeczywistą celowość budowy obwodnicy w proponowanej formie. Tymczasem koszty społeczne, przyrodnicze i finansowe są ekstremalne, a potencjalne korzyści — wątpliwe i nierównomiernie rozłożone.

Dostrzegamy wątpliwą skuteczność komunikacyjną:

• Wszystkie zaproponowane warianty tras kończą się w miejscowości Wisła Wielka, znacznie oddalonej od centrum Pszczyny. W praktyce oznacza to, że kierowcy chcący skorzystać z obwodnicy będą musieli przejechać przez dwie inne wsie: Łąkę i Wisłę Wielką, co całkowicie zaprzecza idei omijania zwartej zabudowy i odciążania ruchu w centrum. W efekcie obwodnica może przejąć jedynie część ruchu tranzytowego na trasie Strumień - Tychy i odwrotnie, nie rozwiązując przy tym problemów komunikacyjnych Pszczyny ani okolicznych miejscowości.
• Dodatkowo, planowana południowa obwodnica Pszczyny ma swój początek w rejonie granicy Pszczyny i Łąki, co sprawia, że aby kontynuować jazdę planowaną zachodnią obwodnicą, pojazdy będą musiały pokonywać kolejne wsie, a nie płynnie korzystać z infrastruktury omijającej zabudowę.
• Nierównomierne rozłożenie kosztów i brak rekompensat. Korzyści z inwestycji mają dotyczyć głównie Pszczyny, natomiast największe obciążenia — społeczne, środowiskowe i infrastrukturalne — poniosą mieszkańcy Poręby, Radostowic, Łąki i Wisły Wielkiej i Brzeźc oraz miejscowości Strumień.
• Nie zaproponowano żadnych realnych działań kompensacyjnych ani rekompensat dla społeczności lokalnych, których codzienne życie ulegnie pogorszeniu.
• Nie przedstawiono dowodów na to, że inwestycja wpłynie pozytywnie na jakość życia mieszkańców miejscowości objętych przebiegiem trasy - wręcz przeciwnie, jej realizacja oznacza wzrost hałasu, zanieczyszczeń i izolacji przestrzennej.

W świetle powyższych argumentów, my mieszkańcy Poręby, Radostowic i Brzeźc oraz okolicznych miejscowości — wyrażamy zdecydowany sprzeciw wobec realizacji inwestycji "Zachodnia Obwodnica Pszczyny" w zaprezentowanych wariantach przebiegu trasy.

Wnosimy o:

1. Wstrzymanie prac planistycznych dotyczących wariantów przebiegających przez tereny zamieszkałe, przyrodniczo i kulturowo cenne.
2. Zorganizowanie otwartego spotkania z przedstawicielami Zarządu Dróg Wojewódzkich oraz Urzędu Marszałkowskiego, z udziałem społeczności lokalnej, sołtysów, samorządowców i niezależnych ekspertów.
3. Powołanie niezależnej komisji eksperckiej do ponownej oceny celowości inwestycji, jej wpływu na środowisko, stosunki wodne i bezpieczeństwo mieszkańców — z udziałem strony społecznej.
4. Zaproponowanie alternatywnych rozwiązań przebiegu trasy, które nie będą niszczyły dziedzictwa lokalnych społeczności, nie będą generowały ryzyka powodziowego ani zagrożeń dla zdrowia i życia mieszkańców. Zaproponowanie rozwiązań, które nie będą zagrażały ekosystemowi, zwłaszcza gatunkom zwierząt pod ochroną. Alternatywne rozwiązania Me uwzględniające powyższych założeń niestety nie może zostać przez nas zaakceptowane.

Dowodem na silny społeczny sprzeciw wobec planowanej inwestycji - wynikający m.in. z realnego zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi oraz zagrożenia powodziowego, są podpisy mieszkańców Poręby, Radostowic, Brzeźc i Wisły Wielkiej, które załączamy do niniejszego pisma. Podkreślamy, że nie jesteśmy przeciwni rozwojowi infrastruktury jako takiemu, sprzeciwiamy się jej realizacji kosztem środowiska, bezpieczeństwa i spójności społecznej naszych wsi.