Faworyzacja dziewczynek i dyskryminacja chłopców? Wyniki rekrutacji do gminnego programu

Aktualizacja - 22 stycznia

Przedstawiciel Stowarzyszenia na rzecz Chłopców i Mężczyzn komentuje wyniki rekrutacji do gminnego programu "Edukacyjny Maraton Kompetencji:

Plus 5 punktów dla dziewcząt nie było wsparciem tylko teoretycznym - doprowadziło do zniechęcenia chłopców do programu. Mniej ich złożyło wnioski, a dodatkowo 49 zostało odrzuconych (i tylko 4 dziewczęta). Innymi słowym, na każdą odrzuconą dziewczynkę odrzucono 12 chłopców. Liczba uczniów i uczennic szkoły podstawowej i średniej w gminie jest nieomal jednakowa.

Jakub ChabikStowarzyszenie na rzecz Chłopców i Mężczyzn

Poniżej publikujemy tabelę z wynikami rekrutacji:

Jak widać, ponad 90% odrzuconych to chłopcy. Jedynie 4 z prawie 700 dziewcząt nie dostało się do program i aż 49 chłopców. Naszym zdaniem to skandal. Argumentacja, którą podaje gmina uzasadniając preferencje płci, koncentruje się na gorszym dostępie dziewcząt (już jako kobiet) do rynku pracy oraz zawodów związanych z naukami ścisłymi, technicznymi i przyrodniczymi (STEM). Gmina argumentuje - także w wypowiedzi opublikowanej na portalu pless.pl - że w ten sposób wyrównuje szanse dziewcząt. To nieprawdziwe argumenty. Faktycznie kobiety rzadziej podejmują zawody STEM i mają gorszą sytuację na rynku pracy. Ale nie są to zjawiska, które mają swoje przyczyny w braku edukacji w przedszkolach i szkołach podstawowych. Jest odwrotnie: na wczesnych etapach chłopcy mają "pod górkę". Widać to na egzaminach ósmoklasisty, gdzie chłopcy uzyskują średnio w kraju o 8 punktów gorszy wynik z języka polskiego i 3 z angielskiego. Nie ma różnicy w matematyce. Bardzo podobnie wyglądają wyniki międzynarodowego badania kompetencji 15-latków (PISA) - duża różnica w edukacji językowej i brak różnicy w edukacji STEM. Zresztą "Maraton..." wcale nie ogranicza się do STEM. Kształci ogólnie, w tym w edukacji językowej, w której dziewczęta radzą sobie lepiej. Gdyby ktoś chciał robić faktycznie program wyrównujący szanse na etapie szkoły podstawowej należałoby pomóc chłopcom - w edukacji językowej. Wtedy faktycznie byłoby to "wyrównywanie nierówności". W obecnej formie program jest ich pogłębianiem.

Przy okazji dodam, że adwokat Tomasz Gołembiewski chciałby zaoferować pomoc prawną rodzicom chłopców, którzy zostali odrzuceni w programie "Edukacyjny Maraton Kompetencji". Prawo polskie zabrania dyskryminacji ze względu na płeć, a te zapisy mają wyższą rangę niż regulamin gminnego konkursu. - Jeśli znajdą się rodzice, którzy chcą walczyć o prawa swoich synów do równej edukacji, a jednocześnie dać im pierwszą, być może najważniejszą lekcję edukacji obywatelskiej, to wraz z panem mecenasem Gołembiewskim pomożemy takim rodzicom w przygotowaniu wnioski i ewentualnego pozwu.

Jakub ChabikStowarzyszenie na rzecz Chłopców i Mężczyzn

Poniżej publikujemy wyciąg z planu zajęć "Edukacyjnego maratonu kompetencji":

Przedstawiciel Stowarzyszenie na rzecz Chłopców i Mężczyzn wskazuje również na wyniki z egzaminu ósmoklasisty na podstawie GUS, dla całego kraju:

oraz dla województwa śląskiego, czyli m.in. Pszczyny:

Głos w sprawie zabrał rzecznik Urzędu Miejskiego w Pszczynie, Piotr Łapa:

Decyzja o wprowadzeniu kryterium premiującego płeć opiera się na obowiązujących regulacjach prawnych oraz na zasadach równości szans i niedyskryminacji, które stanowią fundament zarówno prawa Unii Europejskiej, jak i Rzeczypospolitej Polskiej.

Wszystkie rozwiązania przyjęte w projekcie mają służyć przede wszystkim dzieciom - zwłaszcza tym, które na co dzień mierzą się z trudnościami edukacyjnymi, posiadają orzeczenia o niepełnosprawności lub opinie poradni psychologiczno-pedagogicznych. To właśnie ich potrzeby i dobrostan były punktem wyjścia do każdej decyzji projektowej.

Projekt obejmuje uczniów, którzy każdego dnia potrzebują dodatkowej troski, indywidualnego podejścia i lepszych warunków rozwoju - w tym dzieci z orzeczeniami, dla których nawet niewielkie wsparcie może realnie zmienić sytuację szkolną i przyszłe możliwości.

Należy podkreślić, że w systemie rekrutacji znaczenie nadrzędne mają kryteria związane z orzeczeniami i opiniami PPP i to one zapewniają, że w pierwszej kolejności wsparcie otrzymują dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, niezależnie od płci.

Piotr ŁapaRzecznik prasowy Urzędu Miejskiego w Pszczynie

Odpowiedź Urzędu Miejskiego w Pszczynie ponownie skomentował Jakub Chabik ze Stowarzyszenia na Rzecz Chłopców i Mężczyzn:

Wyjaśnienie ratusza brzmi jak zaklinanie rzeczywistości: program nie dyskryminuje, choć dyskryminuje. Wystarczy spojrzeć na tabelkę i widać, że uczniowie ze specjalnymi potrzebami - nawet zakładając, że nie ma tam pokrywających się kategorii (np. ta sama osoba nie ma zarówno orzeczenia poradni, jak i niepełnosprawności, a prawdopodobnie wiele ma), osoby ze specjalnymi potrzebami to tylko ok. 26% osób przyjętych do projektu, 74% to osoby bez takich potrzeb. Wśród odrzuconych 92% to chłopcy. Nie da się tego obronić.

Jakub ChabikStowarzyszenie na rzecz Chłopców i Mężczyzn

Przypomnijmy:

Pod koniec ubiegłego roku wielu czytelników pisało do redakcji portalu w sprawie regulaminu konkursu "Edukacyjny Maraton Kompetencji" w szkołach z terenu gminy Pszczyna. Temat krążył w popularnym serwisie wykop.pl. Pisały o im także ogólnopolskie duże portale.

Jak informował Urząd Miejski w Pszczynie, gmina pozyskała niemal 3 miliony złotych na cele edukacyjne z Europejskiego Funduszu Społecznego+. Wraz z udziałem własnym kwota ta wzrasta do blisko 3 317 000 zł. [i]"Środki te, w ramach projektu "Edukacyjny Maraton Kompetencji", są przeznaczone na organizację dodatkowych zajęć rozwijających i wyrównawczych dla uczniów. Projekt podniesie kompetencje, rozwinie umiejętności i wesprze ich pasje, a znaczna część funduszy pozwoli również doposażyć pszczyńskie szkoły w nowoczesny sprzęt oraz pomoce dydaktyczne" - czytamy na stronie ratusza.

Projektem objętych zostanie wszystkie 18 szkół podstawowych w gminie - zarówno placówki miejskie, jak i te w sołectwach. "Edukacyjny Maraton Kompetencji" będzie realizowany do 31 lipca 2027 roku. W tym czasie wsparciem objętych zostanie co najmniej 1152 uczniów oraz 300 nauczycieli. Urząd podkreśla, że o zakwalifikowaniu ucznia decydują przede wszystkim jego rzeczywiste potrzeby edukacyjne. "W Edukacyjnym Maratonie Kompetencji kryteria rekrutacji - w tym kryteria premiujące - zostały przygotowane zgodnie z wytycznymi programu, a proporcja dziewczynek i chłopców odpowiada założeniom projektu i strukturze demograficznej"- czytamy.

"Projekt jest realizowany w sposób przejrzysty, zgodny z przepisami i oparty na najlepszych praktykach projektów edukacyjnych w Polsce. Jak w przypadku każdego tego rodzaju zadania, obowiązują zasady równości szans i niedyskryminacji, które na bieżąco weryfikuje instytucja nadzorująca - w tym przypadku Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Czuwa on nad zgodnością działań z wytycznymi programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego oraz kontroluje prawidłową realizację i rozliczenie projektu" - przekonują urzędnicy z Pszczyny.

"Partner merytorycznym Maratonu jest Top Education odpowiedzialny za przygotowanie i realizację części działań edukacyjnych, w tym zajęć rozwijających, szkoleń oraz wsparcia doradczego. Wszystkie działania będą prowadzone zgodnie z diagnozą potrzeb przygotowaną i przekazaną przez szkoły" - czytamy.

Kryteria premiowane są następujące:

• uczeń posiadający orzeczenie o niepełnosprawności: + 3pkt
• orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego: +3 pkt
• opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej (PPP): + 3 pkt
• płeć - dziewczynka: +5pkt

Poniżej publikujemy odpowiedź burmistrza Pszczyny Dariusza Skrobola na pismo Jakuba Chabika - Prezesa Zarządu Stowarzyszenia na rzecz Chłopców i Mężczyzn

Dotyczy: regulaminu rekrutacji i uczestnictwa w projekcie pn. "Edukacyjny Maraton Kompetencji - wsparcie uczniów z gminy Pszczyna"

Szanowny Panie, dziękujemy za zainteresowanie kwestią zastosowania zasady równości kobiet i mężczyzn w naszym projekcie. Chcielibyśmy wyjaśnić, że decyzja o wprowadzeniu kryterium premiującego płeć opiera się na obowiązujących regulacjach prawnych oraz na zasadach równości szans i niedyskryminacji, które są integralną częścią obowiązującego prawa UE i RP.

Kilka słów o projekcie gminy Pszczyna

Celem projektu jest podniesienie jakości edukacji oraz wsparcie doradztwa edukacyjno-zawodowego w kształceniu ogólnym w 18 Szkołach Podstawowych z Gminy Pszczyna w woj. śląskim w terminie od 01.08.2025 r. do 31.07.2027 r. Cel zostanie osiągnięty przez kompleksowe wsparcie 18 szkół, uczniów i kadry placówek w zakresie m.in.:

• rozwijania umiejętności podstawowych i przekrojowych - 1152 uczniów (w tym 622 kobiety, co stanowi ok. 54% uczestników);
• kształtowania postaw proekologicznych;
• rozwoju kompetencji cyfrowych;
• podnoszenia kompetencji 345 nauczycieli i 600 uczniów w zapobieganiu
• dyskryminacji i przemocy rówieśniczej motywowanej uprzedzeniami; (wsparcie kadry nie będzie powielać rozwiązań wdrażanych na poziomie krajowym);
• rozwijania doradztwa zawodowego - 336 uczniów;
• wyposażenie placówek w sprzęt i pomoce dydaktyczne oraz specjalistyczne,
• nowoczesne technologicznie systemy wspierania nauczania.

Cel projektu wynika bezpośrednio ze zdiagnozowanych problemów w każdej ze szkół, które dzięki realizacji projektu zostaną złagodzone.

Podstawy prawne i legalność kryterium:

1. Zgodnie z art. 7 ust. 5 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 państwa członkowskie mają prawo podejmować działania mające na celu zapobieganie nierównościom i wyrównywanie szans grup niedoreprezentowanych. Kryterium premiujące dziewczynki jest jednym z takich działań, gdyż ma na celu przeciwdziałanie ich niedoreprezentowaniu w obszarach matematyki, technologii i cyfrowych kompetencji.

2. Kryterium płci jest miękką preferencją, które nie wyklucza chłopców, lecz służy wyrównaniu szans. Nie narusza to zasady równości, ponieważ w systemie rekrutacji nadal obowiązują inne kryteria premiujące (dotyczące orzeczeń i opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej), które zapewniają równą szansę wszystkim uczniom, niezależnie od płci.

3. Zatwierdzenie kryterium odbyło się zgodnie z procedurami i zostało zaakceptowane przez Instytucję Pośredniczącą (IP), co potwierdza jego legalność i zgodność z wytycznymi dotyczącymi projektów finansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego+. Dlaczego promujemy z zasadę równości kobiet i mężczyzn? Projekt jest zgodny ze Standardem Minimum w realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn w program współfinansowanych ze EFS+. Stanowiące wytyczne dot. zasad równościowych, opisują jednolity sposób realizacji dwóch zasad horyzontalnych: zasady równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz zasady równości kobiet i mężczyzn przez instytucje systemu wdrażania na wszystkich etapach realizacji m.in. programowania, wdrażania, monitorowania i ewaluacji oraz sposób koordynacji działań związanych z zapewnieniem przestrzegania zasad.

Działania w projekcie mają pozytywny wpływ na promowanie zasady równości szans kobiet i mężczyzn. Założenia projektu powstały w oparciu o przeprowadzoną diagnozę placówek oświatowych, uwzględniające aspekty wynikające z ww. dokumentu.

Wskazano na istnienie barier w obszarze tematycznym interwencji, jak np.: istniejący stereotypowy podział zajęć na kobiet i mężczyzn, co można zauważyć w poziomie ocen, jak i w udziale w zajęciach pozalekcyjnych i kołach zainteresowań (1 kryt. Standardu Minimum).

Wniosek o dofinansowanie zawiera działania odpowiadające na zidentyfikowane bariery równościowe (wymóg 2 Standardu Minimum). W obszarze rekrutacji zachowany zostaje przekaz niestereotypowy, aby przekonać uczniów i uczennice do udziału w projekcie, ale też do swobodnego wyboru form wsparcia zależnie od ich zainteresowań i potrzeb, a nie stereotypowych wyborów. Zwiększono udział grupy uczennic do 54%, gdyż zwiększanie ich umiejętności podstawowych i przekrojowych przełoży się na ich dalsze wybory dotyczące kształcenia, wyboru ścieżki życiowej i zwiększy szanse na rynku pracy.

W procesie rekrutacji uczennicom, ze względu na zdiagnozowane trudności i bariery dla tej grupy - zostały przyznane punkty premiujące. Przekaz informacji zarówno podczas rekrutacji, jak i przeprowadzanych zajęć jest niestereotypowy z poszanowaniem zasady równości kobiet i mężczyzn promujący możliwość wzięcia udziału we wszystkich formach wsparcia zarówno przez kobiety, jak i mężczyzn.

Badania i dane międzynarodowe wskazują, że dziewczynki i kobiety są niedoreprezentowane w obszarach matematyki, technologii i cyfrowych kompetencji. Wprowadzenie kryterium premiującego dziewczynki ma na celu wyrównanie tych nierówności i zwiększenie ich udziału w projektach edukacyjnych, co jest zgodne z zasadami równości i przeciwdziałania dyskryminacji.

Na podstawie jakich kryteriów dokonujemy wyboru? W procesie rekrutacji najważniejsze są kryteria dotyczące orzeczeń o niepełnosprawności i opinii poradni psychologiczno-pedagogicznych, które zapewniają pierwszeństwo uczniom ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Kryterium płci służy jako dodatkowe kryterium premiujące, a nie wyłączna podstawa kwalifikacji do uczestnictwa w projekcie.

Zgodnie z regulaminem, w sytuacji otrzymania zgłoszeń o tej samej liczbie punktów: pierwszeństwo w przyjęciu do projektu będą miały osoby z orzeczeniem, później z opinią, a na końcu brane jest pod uwagę kryterium płci. Przy równej liczbie punktów i podobnych opiniach, decyzja o przyjęciu dziewczynek jest zgodna z celem wyrównywania szans i ma charakter pomocniczy, a nie dyskryminacyjny.

Podsumowując:

• Kryterium premiujące dziewczynki jest zgodne z obowiązującym prawem UE i RP,
• Ma charakter wyrównawczy i jest stosowane w celu promowania równości szans,
• Nie wyklucza chłopców ani nie narusza zasad równości traktowania,
• Założenia określone we wniosku aplikacyjnym zostały odpowiednio ocenione i zaakceptowane przez instytucję organizującą konkurs i tym samym jest transparentna.

Odnosząc się do uwag zawartych w Państwa piśmie, uprzejmie informuję, że projekt zakłada dwie rekrutacje - wrzesień 2025 oraz wrzesień 2026. Obecnie realizujemy wsparcie w formie zajęć dydaktyczno-wyrównawczych dla uczniów, z limitem miejsc określonym w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy
psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach oraz zajęć dodatkowych. W ramach ww. zajęć uczestniczy 1200 uczniów, z czego 55% uczestników to dziewczynki a 45% chłopcy.

Dlatego też procentowy udział osób, pod kątem zróżnicowania płci, nie odbiega od założeń projektu współfinansowanych ze środków unijnych oraz jest zbliżona do procentowego podziału dzieci w wieku szkolnym według płci w gminie Pszczyna.

Ponadto, zarówno dziewczynki jak i chłopcy z list rezerwowych będą mogli wziąć udział w kolejnych zajęciach w ramach projektu w późniejszej fazie realizacji. Należy podkreślić, że na etapie rekrutacji biuro projektu nie otrzymało od koordynatorów szkolnych ani zainteresowanych udziałem w projekcie rodziców/opiekunów dzieci, informacji, że którekolwiek z określonych kryteriów naboru było krzywdzące lub ograniczające ich udział. Tym bardziej nie zgadzamy się ze stwierdzeniem, że "(...) oprócz chłopców, którzy nie zostali przyjęci do programu ze względu na dyskryminujące kryterium płci jest zapewne wielu takich, którzy nie zostali zgłoszeni przez rodziców do programu, do którego nie mogli się dostać".

Mamy nadzieję, że powyższe wyjaśnienia rozwieją wątpliwości i potwierdzą prawidłowość i celowość założeń całego projektu.

Dariusz SkrobolBurmistrz Pszczyny

Po interwencji Stowarzyszenia na rzecz Chłopców i Mężczyzn sprawie przygląda się Rzecznik Praw Dziecka. Do władz samorządowych zostało m.in. wystosowane zapytanie w przedmiocie uzasadnienia motywów stosowania wspomnianego wyróżnienia. Poniżej komentarz Biura Rzecznika Praw Dziecka:

- Do Biura RPD wpłynęło zgłoszenie odnoszące się do projektu finansowanego przez fundusze europejskie "Edukacyjny Maraton Kompetencji - wsparcie uczniów z Gminy Pszczyna". Z par. 5 regulaminu rekrutacji i uczestnictwa wynika, że wyróżniono cztery kryteria premiowane. Wśród nich znalazło się wyróżnienie ze względu na płeć, które to ma gratyfikować dodatkowymi 5 punktami. Biuro RPD analizuje sytuację pod kątem ochrony prawa równości dzieci. Do władz samorządowych skierowane zostało m.in. pytanie o uzasadnienie motywów stosowania wspomnianego wyróżnienia. Na odpowiedź czekamy - mówi Paulina Nowosielska z biura prasowego Rzeczniczki Praw Dziecka.