[ZDJĘCIA] Premiera książki Radosława Stokłosy "Chodzyni po Mikołajstwie" - spotkanie z autorem

Spotkanie rozpoczęła część artystyczna. Na scenie wystąpił Zespół Dolanie, wykonując tradycyjne lokalne pieśni, a także uczniowie Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Łące.

W wydarzeniu udział wzięli m.in. burmistrz Pszczyny Dariusz Skrobol, starosta pszczyński Grzegorz Wanot, wicestarosta Damian Cieszewski, sołtys Łąki Dariusz Grajcarek oraz Bernadetta Kędzior - prezes Towarzystwa Miłośników Łąki. Na ręce autora złożyli oni gratulacje i podziękowania w imieniu mieszkańców sołectwa, gminy i powiatu. Wśród zaproszonych gości znaleźli się również Honorowy Obywatel Pszczyny Aleksander Spyra, Robert Garstka - laureat "Hanysa" 2025 oraz zaproszeni goście i mieszkańcy Łąki.

Jednym z najważniejszych momentów wieczoru była rozmowa z autorem książki, Radosławem Stokłosą, który przybliżył publiczności kulisy powstawania publikacji oraz historię łąckich Mikołajów. Jak wspominał:

"Kierunkiem studiów miała być archeologia, z archeologii zrobiła się etnologia i tak trzeba było coś powoli myśleć nad tą pracą. Promotorką moją była prof. Halina Rusek, socjolog kultury, z którą wspólnie podjęliśmy temat, żeby opisać nasze łąckie Mikołaje, które nie były jej obce (...).

Dwa lata ponad poświęciłem na zbieranie materiałów do tej pracy, ale trzeba było ruszyć w teren i przeprowadzić wywiady: skąd się to wzięło, skąd to przyszło do Łąki, jakie to ma znaczenie. Bardzo dużo informacji udzielili mi informatorzy, którzy na dzień dzisiejszy już niestety nie żyją, a szkoda, bo przekazaliby jeszcze wiele ciekawych rzeczy. To, co udało mi się zdobyć, przełożyliśmy na papier, dzięki czemu powstała książka (...).

Najciekawsze w pamięci pozostały mi anegdoty informatorów, które inaczej przepadłyby na zawsze. Na przykład pan Franciszek Gogol wspominał, że w 1937 roku, kupili kozę kilka dni przed odpustem, zabili ją, mięso zjedli, a skórę wykorzystali do stroju. Chodzili w całej skórze po wsi. Inną ciekawostką, którą przekazał pan Antoni Zakrajewski, była sytuacja z 1944 roku, gdy w Łące stacjonowało wojsko niemieckie. Zbliżał się odpust, a grupy Mikołajów zastanawiały się, czy mogą wyjść, czy nie będą narażone. Otto Prauss, nauczyciel z Katowic, przetłumaczył pieśń "Niech będzie Bóg nasz pochwalony" na niemiecki, aby w razie potrzeby można ją było wykonać w tym języku. Niemieccy żołnierze byli jednak przychylni i nie przeszkadzali w obchodach - nawet niektórzy uczestniczyli razem z Mikołajami (...).

Podkreślam w książce, że tradycja Mikołajów w Łące jest niezwykle trwała - przetrwała wojnę i pandemię dzięki wspólnocie mieszkańców. Obrzęd ma znaczenie kulturowe, symboliczne i społeczne, a jego pielęgnowanie wymaga zaangażowania całej wsi".

Po wywiadzie Pan Stokłosa podpisywał książki dla przybyłych gości, którzy mogli zabrać ze sobą egzemplarz do domu.

Nie zabrakło także prezentacji grupy Mikołajów z Łąki Madery, którzy pokazali tradycyjne stroje i fragmenty swojego "mikołajkowego" repertuaru, zapraszając członkinie Zespołu Dolanie do wspólnego tańca. Promocja książki w połączeniu z "Wieczorem z tradycją" była pięknym świętem lokalnej kultury i historii. To wydarzenie pokazało, jak ważne jest pielęgnowanie dziedzictwa i integrowanie mieszkańców wokół tego, co buduje wspólną tożsamość.

Wydarzenie zostało zorganizowane w ramach "Wieczoru z tradycją" przez Towarzystwo Miłośników Łąki. Była to doskonała okazja nie tylko do poznania nowej publikacji, ale także do wspólnego przeżywania dawnych zwyczajów i tradycji, które od pokoleń budują tożsamość mieszkańców Ziemi Pszczyńskiej.

Starosta Grzegorz Wanot dziękował mieszkańcom Łąki za to, że wypełniają przestrzeń powiatu i tworzą most łączący przeszłość z teraźniejszością. - Przekazując tradycje młodemu pokoleniu, pokazujecie, że siła naszej społeczności tkwi w tym, co lokalne - mówił. Podziękował także autorowi publikacji za ogrom pracy, pasję i wrażliwość, z jaką podjął się tego zadania. Dzięki jego rozmowom wiele osób pamiętających mikołajstwo sprzed wojny pozostawiło świadectwo, które dziś nie byłoby już możliwe do odtworzenia. - Dziękuję również mieszkańcom, którzy podzielili się opowieściami, wspomnieniami i rodzinnymi pamiątkami - mówi Grzegorz Wanot.

Wicestarosta pszczyński, Damian Cieszewski podkreśla, że publikacja jest 21. z serii Biblioteczki Ziemi pszczyńskiej, serii Powiatu Pszczyńskiego, która której celem jest wydobywanie z szuflad i publikowanie dzieł związanych z lokalną historią, kulturą i społecznością. - Łąckie mikołajstwo to tradycja, którą znamy od zawsze. To piękne, że ta tradycja trwa od tak wielu pokoleń. Dziś widzimy, jak wielką rolę pełni w budowaniu wspólnoty, jak inspiruje młodych i jak mocno wiąże mieszkańców z lokalną historią - podkreśla Damian Cieszewski.

- Tradycja Mikołajów z Łąki to znacznie więcej niż lokalny zwyczaj. To element tożsamości wszystkich łączan - jedyny w swoim rodzaju i wyjątkowy. Przekazywany z pokolenia na pokolenie mimo upływu czasu i różnych trudności pozostaje kultywowany przez kolejnych mieszkańców sołectwa. Niezwykłe jest to, że nawet wojna nie zdołała jej przerwać. Wyraża ona ducha wspólnoty, radości i wzajemnego szacunku - wartości, które od dawna kształtują naszą społeczność. Dziękuję Radosławowi Stokłosie, że pozwolił nam swoją pracą na zachowanie tej wyjątkowej opowieści, a "Chodzynie po Mikołajstwie" otrzymuje należne miejsce wśród skarbów dziedzictwa kulturowego ziemi pszczyńskiej. Autor z zaangażowaniem i wrażliwością pokazuje nam świat, w którym dźwięk mikołajowych dzwonków oznacza znacznie więcej niż świąteczną zabawę - staje się symbolem jedności, nadziei i trwałości tradycji - podkreśla burmistrz Dariusz Skrobol.

- Składam serdeczne podziękowania Starostwu Powiatowemu w Pszczynie, Urzędowi Miejskiemu w Pszczynie, Radzie Sołeckiej w Łące, Towarzystwu Miłośników Łąki oraz wszystkim osobom, którzy przyczynili się do organizacji Wieczoru z Tradycją i promocji książki "Chodzyni po mikołajstwie...", a parafianom i gościom za przybycie - mówi Radosław Stokłosa.

Recenzenci podkreślili, że jest to pierwsza tak pełna monografia łąckiego mikołajstwa, niezwykle wartościowa z punktu widzenia etnologii, socjologii kultury i pedagogiki, dokumentująca tradycję, która mimo przemian zachowała swój rdzeń, autentyczność i wagę wychowawczą.

Zwrócono uwagę, że Stokłosa ocalił materiał, którego dziś nie byłoby już szans zebrać - wiele osób, które pamiętały "mikołajstwo sprzed wojny", dzięki jego nagraniom i rozmowom pozostawiło świadectwo dla przyszłych pokoleń.

Otwarciu książki towarzyszyła wystawa "Zwyczaj i tradycja związana z kultem św. Mikołaja w Łące", która w syntetycznej formie pokazuje zmiany stroju, języka, obyczajów i funkcji mikołajstwa na przestrzeni ostatnich stuleci.