Pszczyna: kontrowersje wokół zasad naboru do projektu edukacyjnego

Stowarzyszenie na rzecz Chłopców i Mężczyzn komentuje:

"Otrzymaliśmy dzisiaj od Was informację o jednym z samorządów w Polsce południowej, która ma program edukacyjny dla dzieci. Za bycie dziewczynką można dostać +5 pkt. - choć program dotyczy edukacji ogólnej (w tym językowej), a dziewczynki na egzaminach ósmoklasisty mają lepsze wyniki. Drwina z równości jest tym razem podwójna, a nawet potrójna: niektóre zajęcia mają uczyć uczniów, jak zapobiegać "dyskryminacji". Zaś w punktach końcowych regulamin informuje, że program będzie się odbywał "zgodnie z zasadami poszanowania równości kobiet i mężczyzn".

Mamy więc prawdziwe orwellowskie bingo: program dyskryminuje grupę, która i tak ma gorsze osiągnięcia w jego obszarze (edukacja); dyskryminująco ma uczyć niedyskryminacji; wszystko z zasadą "poszanowania równości kobiet i mężczyzn", co oczywiście oznacza że kobiety będą faworyzowane.

Jeśli nie tak wygląda szaleństwo - to co można nazwać szaleństwem? Celowo nie podajemy nazwy jednostki samorządowej. Dzwoniliśmy tam dzisiaj i odbyliśmy konstruktywną rozmowę. Zażądaliśmy zniesienia tego kryterium - i uzyskaliśmy zapewnienie, że jednostka w tej sprawie się skonsultuje.

Powiedzieliśmy, co wydarzy się dalej: będzie skarga do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Biura Rzecznika Praw Dziecka, władz wojewódzkich, lokalnych parlamentarzystów i mediów. Starostwo powiatowe w Toruniu przechodziło przez to - i pewnie nie chcieliby przechodzić raz jeszcze. (...).

Dotyczy: regulaminu rekrutacji i uczestnictwa w projekcie pn. "Edukacyjny Maraton Kompetencji - wsparcie uczniów z gminy Pszczyna"

Szanowny Panie, dziękujemy za zainteresowanie kwestią zastosowania zasady równości kobiet i mężczyzn w naszym projekcie. Chcielibyśmy wyjaśnić, że decyzja o wprowadzeniu kryterium premiującego płeć opiera się na obowiązujących regulacjach prawnych oraz na zasadach równości szans i niedyskryminacji, które są integralną częścią obowiązującego prawa UE i RP.

Kilka słów o projekcie gminy Pszczyna

Celem projektu jest podniesienie jakości edukacji oraz wsparcie doradztwa edukacyjno-zawodowego w kształceniu ogólnym w 18 Szkołach Podstawowych z Gminy Pszczyna w woj. śląskim w terminie od 01.08.2025 r. do 31.07.2027 r. Cel zostanie osiągnięty przez kompleksowe wsparcie 18 szkół, uczniów i kadry placówek w zakresie m.in.:

• rozwijania umiejętności podstawowych i przekrojowych - 1152 uczniów (w tym 622 kobiety, co stanowi ok. 54% uczestników);
• kształtowania postaw proekologicznych;
• rozwoju kompetencji cyfrowych;
• podnoszenia kompetencji 345 nauczycieli i 600 uczniów w zapobieganiu
• dyskryminacji i przemocy rówieśniczej motywowanej uprzedzeniami; (wsparcie kadry nie będzie powielać rozwiązań wdrażanych na poziomie krajowym);
• rozwijania doradztwa zawodowego - 336 uczniów;
• wyposażenie placówek w sprzęt i pomoce dydaktyczne oraz specjalistyczne,
• nowoczesne technologicznie systemy wspierania nauczania.

Cel projektu wynika bezpośrednio ze zdiagnozowanych problemów w każdej ze szkół, które dzięki realizacji projektu zostaną złagodzone.

Podstawy prawne i legalność kryterium:

1. Zgodnie z art. 7 ust. 5 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 państwa członkowskie mają prawo podejmować działania mające na celu zapobieganie nierównościom i wyrównywanie szans grup niedoreprezentowanych. Kryterium premiujące dziewczynki jest jednym z takich działań, gdyż ma na celu przeciwdziałanie ich niedoreprezentowaniu w obszarach matematyki, technologii i cyfrowych kompetencji.

2. Kryterium płci jest miękką preferencją, które nie wyklucza chłopców, lecz służy wyrównaniu szans. Nie narusza to zasady równości, ponieważ w systemie rekrutacji nadal obowiązują inne kryteria premiujące (dotyczące orzeczeń i opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej), które zapewniają równą szansę wszystkim uczniom, niezależnie od płci.

3. Zatwierdzenie kryterium odbyło się zgodnie z procedurami i zostało zaakceptowane przez Instytucję Pośredniczącą (IP), co potwierdza jego legalność i zgodność z wytycznymi dotyczącymi projektów finansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego+. Dlaczego promujemy z zasadę równości kobiet i mężczyzn? Projekt jest zgodny ze Standardem Minimum w realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn w program współfinansowanych ze EFS+. Stanowiące wytyczne dot. zasad równościowych, opisują jednolity sposób realizacji dwóch zasad horyzontalnych: zasady równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz zasady równości kobiet i mężczyzn przez instytucje systemu wdrażania na wszystkich etapach realizacji m.in. programowania, wdrażania, monitorowania i ewaluacji oraz sposób koordynacji działań związanych z zapewnieniem przestrzegania zasad.

Działania w projekcie mają pozytywny wpływ na promowanie zasady równości szans kobiet i mężczyzn. Założenia projektu powstały w oparciu o przeprowadzoną diagnozę placówek oświatowych, uwzględniające aspekty wynikające z ww. dokumentu.

Wskazano na istnienie barier w obszarze tematycznym interwencji, jak np.: istniejący stereotypowy podział zajęć na kobiet i mężczyzn, co można zauważyć w poziomie ocen, jak i w udziale w zajęciach pozalekcyjnych i kołach zainteresowań (1 kryt. Standardu Minimum).

Wniosek o dofinansowanie zawiera działania odpowiadające na zidentyfikowane bariery równościowe (wymóg 2 Standardu Minimum). W obszarze rekrutacji zachowany zostaje przekaz niestereotypowy, aby przekonać uczniów i uczennice do udziału w projekcie, ale też do swobodnego wyboru form wsparcia zależnie od ich zainteresowań i potrzeb, a nie stereotypowych wyborów. Zwiększono udział grupy uczennic do 54%, gdyż zwiększanie ich umiejętności podstawowych i przekrojowych przełoży się na ich dalsze wybory dotyczące kształcenia, wyboru ścieżki życiowej i zwiększy szanse na rynku pracy.

W procesie rekrutacji uczennicom, ze względu na zdiagnozowane trudności i bariery dla tej grupy - zostały przyznane punkty premiujące. Przekaz informacji zarówno podczas rekrutacji, jak i przeprowadzanych zajęć jest niestereotypowy z poszanowaniem zasady równości kobiet i mężczyzn promujący możliwość wzięcia udziału we wszystkich formach wsparcia zarówno przez kobiety, jak i mężczyzn.

Badania i dane międzynarodowe wskazują, że dziewczynki i kobiety są niedoreprezentowane w obszarach matematyki, technologii i cyfrowych kompetencji. Wprowadzenie kryterium premiującego dziewczynki ma na celu wyrównanie tych nierówności i zwiększenie ich udziału w projektach edukacyjnych, co jest zgodne z zasadami równości i przeciwdziałania dyskryminacji.

Na podstawie jakich kryteriów dokonujemy wyboru? W procesie rekrutacji najważniejsze są kryteria dotyczące orzeczeń o niepełnosprawności i opinii poradni psychologiczno-pedagogicznych, które zapewniają pierwszeństwo uczniom ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Kryterium płci służy jako dodatkowe kryterium premiujące, a nie wyłączna podstawa kwalifikacji do uczestnictwa w projekcie.

Zgodnie z regulaminem, w sytuacji otrzymania zgłoszeń o tej samej liczbie punktów: pierwszeństwo w przyjęciu do projektu będą miały osoby z orzeczeniem, później z opinią, a na końcu brane jest pod uwagę kryterium płci. Przy równej liczbie punktów i podobnych opiniach, decyzja o przyjęciu dziewczynek jest zgodna z celem wyrównywania szans i ma charakter pomocniczy, a nie dyskryminacyjny.

Podsumowując:

• Kryterium premiujące dziewczynki jest zgodne z obowiązującym prawem UE i RP,
• Ma charakter wyrównawczy i jest stosowane w celu promowania równości szans,
• Nie wyklucza chłopców ani nie narusza zasad równości traktowania,
• Założenia określone we wniosku aplikacyjnym zostały odpowiednio ocenione i zaakceptowane przez instytucję organizującą konkurs i tym samym jest transparentna.

Odnosząc się do uwag zawartych w Państwa piśmie, uprzejmie informuję, że projekt zakłada dwie rekrutacje - wrzesień 2025 oraz wrzesień 2026. Obecnie realizujemy wsparcie w formie zajęć dydaktyczno-wyrównawczych dla uczniów, z limitem miejsc określonym w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy
psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach oraz zajęć dodatkowych. W ramach ww. zajęć uczestniczy 1200 uczniów, z czego 55% uczestników to dziewczynki a 45% chłopcy.

Dlatego też procentowy udział osób, pod kątem zróżnicowania płci, nie odbiega od założeń projektu współfinansowanych ze środków unijnych oraz jest zbliżona do procentowego podziału dzieci w wieku szkolnym według płci w gminie Pszczyna.

Ponadto, zarówno dziewczynki jak i chłopcy z list rezerwowych będą mogli wziąć udział w kolejnych zajęciach w ramach projektu w późniejszej fazie realizacji. Należy podkreślić, że na etapie rekrutacji biuro projektu nie otrzymało od koordynatorów szkolnych ani zainteresowanych udziałem w projekcie rodziców/opiekunów dzieci, informacji, że którekolwiek z określonych kryteriów naboru było krzywdzące lub ograniczające ich udział. Tym bardziej nie zgadzamy się ze stwierdzeniem, że "(...) oprócz chłopców, którzy nie zostali przyjęci do programu ze względu na dyskryminujące kryterium płci jest zapewne wielu takich, którzy nie zostali zgłoszeni przez rodziców do programu, do którego nie mogli się dostać".

Mamy nadzieję, że powyższe wyjaśnienia rozwieją wątpliwości i potwierdzą prawidłowość i celowość założeń całego projektu.

Z poważaniem,
Dariusz Skrobol
Burmistrz Pszczyny